Een testament gebruiken

Een testament is een handig instrument voor ongehuwde samenwoners die elkaar iets willen nalaten. Een langstlevende feitelijke samenwoner erft immers niet volgens de wet, terwijl de langstlevende wettelijke samenwoner slechts het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel erft.

Een testament laat toe om wat méér na te laten aan zijn samenwonende partner. Omgekeerd kan een testament ook gebruikt worden om de wettelijk samenwonende partner minder na te laten. Het wettelijk vruchtgebruik van de langstlevende wettelijk samenwonende partner is immers géén beschermd erfdeel. Het kan ontnomen worden via een testament, zelfs zonder medeweten van de langstlevende partner.

 

Fiscaal: de gunstige regels met betrekking tot de gezinswoning

Iemand die een legaat erft via een testament moet erfbelasting betalen. Voor het erven van de gezinswoning (die vaak een belangrijk aandeel van het kapitaal vertegenwoordigt) heeft de wetgever een speciale regeling voorzien: de langstlevende wettelijke samenwoner erft – net gehuwden – de gezinswoning “gratis”. Op de nettowaarde van de gezinswoning zal er dus géén erfbelasting verschuldigd zijn. Feitelijke samenwoners kunnen ook genieten van deze regel op voorwaarde dat ze minstens drie jaar samenwonen én een gemeenschappelijke huishouding hebben gevoerd op het moment van overlijden van eerst stervende partner.

 

Testament of een aanwasbeding?

Iemand die van zijn partner een gezinswoning erft doormiddel van een testament, zal vaak niets of niet veel moeten betalen. Wonen feitelijke samenwoners nog géén drie jaar samen, dan zal de gezinswoning immers onderworpen zijn aan de “gunstige” belastingtarieven die van toepassing zijn op gehuwden. Voorwaarde is dan wel dat ze minstens één jaar samenwonen en een gemeenschappelijke huishouding voeren.

Aan een testament is wel een belangrijk nadeel verbonden voor wat de bescherming van de langstlevende betreft: een testament kan éénzijdig gewijzigd worden. De partner die geen eigenaar is van de woning is dus nooit 100% zeker dat hij wel zal erven.

Vandaar dat in de praktijk vaak een testament én een aanwasbeding wordt opgesteld bij de notaris. De woning erven via een testament zal voor de langstlevende goedkoper zijn, maar een aanwasbeding geeft wél meer zekerheid dat hij of zij effectief zal erven. De twee instrumenten samen combineren laat aan de langstlevende toe om een keuze te maken, al naargelang de persoonlijke omstandigheden waarin hij of zij zich in bevindt op het moment van overlijden van zijn of haar partner.