Een aanwasbeding gebruiken

Een beding van aanwas is een overeenkomst dat vaak door ongehuwde feitelijke- of wettelijke samenwonende koppels wordt gebruikt als middel om elkaar te beschermen éénmaal de ene partner er niet meer is. Daarbij komt het koppel overeen dat het deel van de woning die toebehoort aan de eerst stervende zal toekomen (“aanwassen”) aan de overlevende(n) partner. De samenwoners kunnen enkel maar een aanwasbeding gebruiken indien ze beiden, elke voor de helft, eigenaar zijn van de aangekochte woning.

 

Het deel dat “aanwast” bij het deel van de overlevende partner is onderworpen aan dezelfde registratierechten als destijds betaald bij aankoop. In Vlaanderen bedroeg deze registratiebelasting 10%%, maar sinds 1 juni 2018 bedraagt het verkooprecht voor de aankoop van de eerste enige gezinswoning 7%. Er hangt dus wel degelijk een prijskaartje vast aan het gebruik van een aanwasbeding.

Toch wordt het aanwasbeding vaak gebruikt. Het aanwasbeding biedt voor feitelijke en wettelijke samenwoners immers een aantal mogelijkheden: de langstlevende “ontvangt” het ander deel van het onroerend goed in volle eigendom of in vruchtgebruik (afhankelijk van wat het koppel heeft afgesproken) zonder dat hun kinderen daarop aanspraak kunnen maken. Het feit dat een deel van de woning aan de overlevende partner toekomt door de werking van een aanwasbeding, heeft géén invloed op de reserve van de kinderen (in tegenstelling tot een legaat of een schenking). Bovendien is een aanwasbeding een overeenkomst, wat veronderstelt dat het aanwasbeding niet zomaar eenzijdig opgezegd kan worden. Meer zekerheid voor de partners dus.

 

Een aanwasbeding hoeft echter niet in alle gevallen. Een (deel) van een woning toekennen aan zijn partner kan immers ook via een testament. Bovendien heeft de wettelijke samenwonende partner een wettelijk erfrecht: het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel. In heel veel gevallen betaalt de langstlevende (feitelijke- of wettelijke) samenwonende partner zelfs géén belastingen wanneer ze een gezinswoning erven. Maar… weet dat een testament door elke partner gewijzigd kan worden, zelfs zonder medeweten van de andere partner. De langstlevende heeft met een testament dus nooit 100% zekerheid dat hij of zij iets zal erven. Vandaar dat een aanwasbeding in de praktijk vaak wordt gecombineerd met het opstellen een testament. De langstlevende kan dan kiezen wat hem of haar het beste uitkomt.

 

Voorbeeld

Een koppel heeft kleine kinderen en koopt een woning met de mogelijkheid het aanwasbeding toe te passen. Als er één van de ouders overlijdt voor de meerderjarigheid van de kinderen, kan de langstlevende ouder via het beding de enige eigenaar worden van de woning. Anders moet hij via de vrederechter de machtiging bekomen om te mogen verkopen en zal het deel van de kinderen onbeschikbaar zijn tot hun meerderjarigheid.