Is trouwen altijd en absoluut een must?
Dit bericht is geschreven op 04/02/2026, in functie van de regelgeving die op dat moment gold. Informeer je altijd bij een notariskantoor om specifieke informatie en advies te krijgen dat bij je situatie past.
Een witte jurk, een fonkelende ring of een feest waar al je vrienden en familie samenkomen: voor veel koppels blijft een huwelijk iets bijzonders. Toch kiezen steeds meer mensen ervoor om niet te trouwen. Wettelijk samenwonen wordt vaak gezien als een ‘lichtere’ versie van trouwen. Maar wat zijn nu precies de verschillen?
Is trouwen altijd nodig?
Steeds meer koppels kiezen bewust voor
wettelijk samenwonen
De wettelijke samenwoning biedt een minimale bescherming aan diegenen die niet kunnen of willen trouwen.
Indien wettelijke samenwoners een betere bescherming wensen dan de wet bepaalt, dan kunnen zij een samenwoningscontract laten opstellen door de notaris.
Wettelijk samenwoners leggen een verklaring van wettelijk samenwonen af voor de ambtenaar van de burgerlijke stand.
in plaats van een
huwelijk
Een wettelijk geregelde levensgemeenschap van twee personen (ongeacht het geslacht) met o.a. gevolgen voor de onderhoudsplicht, rechtshandelingen en nalatenschap.
Het huwelijk wordt afgesloten voor de ambtenaar van de burgerlijke stand.
Getrouwde koppels zijn verplicht elkaar te helpen en elkaar het nodige te verschaffen.
. Toch zijn de juridische verschillen groter dan vaak wordt gedacht. Trouwen of niet trouwen heeft belangrijke gevolgen voor wie samen een woning koopt, kinderen krijgt, uit elkaar gaat of met een overlijden wordt geconfronteerd. In dit artikel zetten we de belangrijkste verschillen tussen trouwen en wettelijk samenwonen overzichtelijk op een rij, zodat je een geïnformeerde keuze kan maken die past bij jouw situatie.
Maakt trouwen een verschil als je samen een woning wil kopen?
Ja, juridisch gezien maakt het wel degelijk een verschil of je eerst trouwt of eerst een woning koopt.
Als je als ongehuwd koppel samen een huis koopt, ben je onverdeeld eigenaar. Dat kan in gelijke delen zijn, maar dat hoeft niet. De verdeling hangt af van wat er in de aankoopakte staat.
Ben je getrouwd en heb je geen huwelijksovereenkomst, dan komt een woning die je tijdens het huwelijk koopt automatisch in het gemeenschappelijk vermogen terecht. Dat vermogen ontstaat door het huwelijk zelf en omvat in principe alle goederen die je tijdens het huwelijk verwerft. De wet gaat ervan uit dat die goederen gemeenschappelijk zijn.
Een belangrijk voordeel van het gemeenschappelijk vermogen is dat je via een huwelijksovereenkomst extra afspraken kan maken bij de
notaris
De notaris is zowel een openbare ambtenaar die bevoegd is om authentieke akten te verlijden, te bewaren en er afschriften van te verstrekken, als een juridische raadgever. De notaris komt tussen in heel wat domeinen: huwelijken, echtscheidingen, de koop van een onroerend goed, een erfenis na overlijden,…
De notaris wordt benoemd door de Koning.
De partijen kiezen vrij hun eigen notaris.
. Zo kan je bepalen dat de woning bij een overlijden of bij een breuk volledig of grotendeels naar één van de partners gaat.
Maakt trouwen een verschil als je kinderen krijgt?
De mogelijkheid om je partner beter te beschermen via een huwelijksovereenkomst is voor veel koppels een belangrijke reden om te trouwen zodra er kinderen zijn.
Met zo’n huwelijksovereenkomst kan je bijvoorbeeld vastleggen dat de
gezinswoning
De gezinswoning is de gezamenlijke hoofdverblijfplaats waar partners met hun gezin normaal leven. Ze hebben er hun ‘voornaamste belangen’.
Gehuwden moeten alle beslissingen over hun gezinswoning samen nemen, ook al is maar 1 van hen eigenaar van de woning of staat er maar 1 naam op de huurovereenkomst. Dat is de bescherming van de gezinswoning. Dezelfde bescherming geldt bij wettelijk samenwonenden.
bij overlijden volledig in eigendom naar de andere partner gaat. De kinderen
erven
Bij overlijden erft de overblijvende echtgenoot altijd het vruchtgebruik van de gezinswoning met alle huisraad en meubilair.
Ongehuwd samenwonenden die louter feitelijk samenwonen erven niet van elkaar tenzij er een testament in hun voordeel werd opgemaakt.
Wettelijk samenwonenden erven automatisch van elkaar.
Dit geldt alleen voor de samenwonenden die een verklaring voor de ambtenaar van de burgerlijke stand hebben opgemaakt.
de woning dan pas in volle eigendom wanneer ook de tweede ouder overlijdt.
Zonder zo’n regeling erft de langstlevende partner enkel het vruchtgebruik Het recht om een andermans goed te gebruiken en de vruchten daarvan te innen alsof men zelf de eigenaar was, met de verplichting ervoor te zorgen zodat het goed zelf in stand blijft. Een vruchtgebruiker kan dus in een onroerend wonen, maar kan evengoed dit onroerend goed verhuren en genieten van de huurinkomsten. Ander voorbeeld: De vruchtgebruiker van een kapitaal zal geen eigenaar zijn van het kapitaal, maar zal wel recht hebben op de interesten. van de woning. Dat betekent dat je er mag blijven wonen, maar bij een verkoop heb je wel de instemming nodig van de kinderen, die dan blote eigenaar Eigenaar van een goed waarvan het vruchtgebruik door iemand anders wordt uitgeoefend. De blote eigenaar heeft een volwaardig recht, terwijl een vruchtgebruiker slechts een beperkt recht heeft. Door het genotsrecht van de vruchtgebruiker kan de blote eigenaar in de meeste gevallen echter niet over zijn goed beschikken. Hij kan wel steeds toezicht uitoefenen op het beheer van zijn goed(eren) door de vruchtgebruiker. zijn.
Maakt trouwen een verschil bij een overlijden?
Je partner verliezen is één van de meest ingrijpende gebeurtenissen in een mensenleven. Net op dit punt zijn de verschillen tussen trouwen en wettelijk samenwonen het grootst.
Als je getrouwd bent, erf je in principe de volledige
nalatenschap
Vermogen, goederen en schulden op het moment van overlijden.
in vruchtgebruik. Dat betekent dat je niet alleen in de gezinswoning mag blijven wonen, maar ook het gebruik hebt van de andere goederen. Dat vruchtgebruik kan deels beperkt worden via een
testament
Met een testament kan een persoon bij leven bepalen wat er na zijn overlijden met zijn goederen zal gebeuren. Bovendien kan een testament de rechten van bepaalde erfgenamen uitbreiden (bijvoorbeeld méér dan het vruchtgebruik van de gezinswoning toekennen aan de wettelijke samenwonende) of beperken (bijvoorbeeld de wettelijke reserve van de ouders afschaffen). Een testament is steeds herroepbaar.
of
schenking
Overeenkomst waarbij de schenker, tijdens zijn leven, onherroepelijk enig goed (of geldbedrag) afstaat uit vrijgevigheid aan de begiftigde die het aanneemt.
Schenkingen tussen ongehuwde partners zijn belangrijk vermits zij niet van elkaar kunnen erven. Schenken en erven zijn onlosmakelijk verbonden met elkaar: hoe meer geschonken wordt bij leven, hoe kleiner de totale nalatenschap en hoe lager de erfbelasting. De schenking is dus een belangrijk instrument bij successieplanning.
aan andere mensen, maar je behoudt altijd het recht op het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel. Dat is een wettelijk beschermd erfdeel.
Ben je wettelijk samenwonend, dan is die bescherming beperkter. Je erft enkel het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel. Dat recht kan bovendien via een testament worden ontnomen, zelfs eenzijdig. De andere goederen gaan in volle eigendom naar de wettelijke erfgenamen.
Maakt trouwen een verschil bij een relatiebreuk?
Als je getrouwd bent, zijn jij en je partner elkaar hulp en bijstand verschuldigd. Die verplichting stopt niet automatisch bij een breuk. Bij een echtscheiding kan één partner in bepaalde gevallen verplicht zijn om een onderhoudsbijdrage ( alimentatie Het verstrekken van levensonderhoud, met name als verplichting jegens kinderen, echtgenoten na een echtscheiding ) te betalen aan de andere.
Bij wettelijk samenwonenden ligt dat anders. Jullie moeten wel bijdragen in de kosten van de huishouding, maar jullie zijn elkaar geen persoonlijke hulp en bijstand verschuldigd. Bij een breuk is er dan ook geen recht op alimentatie, tenzij jullie daar zelf afspraken over hebben gemaakt in een
samenlevingsovereenkomst
Overeenkomst gesloten tussen wettelijk of feitelijk samenwonenden waarbij partners bepaalde vermogensrechtelijke aspecten van hun relatie kunnen regelen.
Een samenlevingscontract voor feitelijke samenwonende koppels kan notarieel of onderhands opgemaakt worden.
Wettelijk samenwonenden zijn verplicht om hun samenlevingscontract, indien zij één wensen, te laten opstellen door de notaris.
In een samenlevingscontract kunnen volgende zaken geregeld worden:
- bezit / eigendomsrecht van bepaalde goederen;
- inkomsten en besparingen;
- kosten van het huishouden;
- wederzijds akkoord voor het aangaan van specifieke overeenkomsten;
- regelingen betreffende de kinderen;
- situatie in geval van scheiding. Dit vervangt uiteraard niet de regelingsakte in het kader van een echtscheiding.
.
Gerelateerd nieuws
Familie Text
2026: Het jaar waarin jij je zaken op orde brengt
Een nieuw jaar biedt nieuwe kansen. Waarom zou je die niet grijpen om je juridische en administratieve leven te organiseren? Van het veilig bewaren van document...
Familie Text
Plusouders en hun rechten: wat kan wel, wat kan niet?
Nieuw-samengestelde gezinnen zijn er in alle soorten. Soms brengen partners kinderen mee uit een vorige relatie. In dat laatste geval is ouderlijke liefde niet ...
Familie Text
5 financiële basics die iedereen zou moeten kennen
De ene doet het graag, de andere schuift het liefst alles door: administratie en betalingen. In veel koppels neemt één partner het financiële beheer op zich. To...