Strengere regels voor professionele bewindvoerders en lasthebbers in een zorgvolmacht

Wie vandaag echter een zorgvolmacht of een verklaring van voorkeur voor een bewindvoerder heeft opgesteld waarin een niet-familielid werd aangeduid, kijkt die documenten best even na. Met niet-familielid bedoelen we iemand die niet behoort tot de kring van ouders, echtgenoten, wettelijk samenwonenden, personen met wie de te beschermen persoon een feitelijk gezin vormt, naaste familieleden of andere personen die nauwe banden onderhouden met de te beschermen persoon, instaan voor diens dagelijkse zorg of de te beschermen persoon en zijn omgeving daarin begeleiden.

Je geldzaken laten beheren via een zorgvolmacht

Met een zorgvolmacht kan je bepalen wie in jouw naam facturen mag betalen, geld mag innen, contracten mag afsluiten of bijvoorbeeld je woning mag verkopen of schenkingen mag doen. Vaak wordt een zorgvolmacht opgesteld om voorbereid te zijn op een kwetsbare situatie waarin je die zaken zelf niet meer kan  regelen.

Wie je aanduidt in je zorgvolmacht, kies je volledig zelf. “Vaak gaat het om de partner, maar het kunnen evengoed kinderen, een goede vriend of buur zijn”, zegt notaris Goedele Vandekerckhove.  “Het belangrijkste is dat er voldoende vertrouwen is, want een zorgvolmacht geeft iemand verregaande bevoegdheden.”

Bij een zorgvolmacht komt geen rechter tussen. Er is dus geen zware procedure, maar ook geen automatische controle op de uitvoering ervan. “Je kan wel zelf een controlesysteem voorzien, bijvoorbeeld door te bepalen dat de lasthebber regelmatig rekenschap moet afleggen. Bovendien kan iedereen naar de rechter stappen wanneer misbruik wordt vermoed”, vult de notaris aan.

Professionele lasthebbers en bewindvoerders

De wetgever wil zowel bij een vooraf opgestelde zorgvolmacht als bij een bewindvoering in de eerste plaats een beroep doen op iemand uit de familiale kring of de directe omgeving. In uitzonderlijke gevallen wordt echter gekozen voor een professionele bewindvoerder of lasthebber.

“Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer er geen familie is, wanneer er familiale conflicten bestaan of wanneer er sprake is van een belangenconflict waardoor het niet wenselijk is dat een familielid die taak opneemt. In dat geval kan de vrederechter een professionele bewindvoerder aanduiden of is het denkbaar dat iemand vooraf een professional aanduidt in zijn zorgvolmacht, eventueel enkel voor bepaalde, specifieke handelingen”, legt de notaris uit. 

Striktere voorwaarden via een nationaal register voor bewindvoerders

Op1 september 2027 treedt een wet in werking, waardoor enkel nog “familiale” bewindvoerders  kunnen worden aangesteld, of professionele bewindvoerders die opgenomen zijn in een speciaal nationaal register. Dit geldt ook voor lasthebbers aangeduid in een zorgvolmacht.

“De opname van professionele bewindvoerders in een nationaal register moet ervoor zorgen dat enkel personen die aan bepaalde voorwaarden voldoen deze rol kunnen opnemen”, legt notaris Vandekerckhove uit. “Alleen professionals die een erkende theoretische en praktische opleiding gevolgd hebben, kunnen in het register worden opgenomen. Professionals zullen uiterlijk tegen 1 juli 2028 ingeschreven moeten zijn.”

Familieleden, partners of personen met wie een nauwe band bestaat, moeten uiteraard niet in dat register opgenomen zijn. De nieuwe regels omschrijven ruim wie als familiale bewindvoerder (of lasthebber in een zorgvolmacht) kan worden beschouwd. Het gaat onder meer om een ouder, echtgenoot, wettelijk samenwonende partner, iemand met wie de te beschermen persoon een feitelijk gezin vormt of een lid van de naaste familie. Ook personen met wie een nauwe band bestaat, of personen die instaan voor de dagelijkse zorg en begeleiding, kunnen hieronder vallen.

Ik heb al een zorgvolmacht. Wat nu?

Indien de nieuwe regels in werking treden, zullen deze niet alleen gelden voor nieuwe zorgvolmachten. Ook lasthebbers aangesteld in bestaande zorgvolmachten, zullen moeten aan de nieuwe voorwaarden moeten voldoen. Dat geldt ook voor zogenaamde verklaringen van voorkeur. Daarmee kan je vooraf aangeven wie je als bewindvoerder wenst, mocht je later onder bewind worden geplaatst. 

Voor zorgvolmachten waarbij een familielid als lasthebber werd aangeduid, verandert er in principe niets. Mogelijk is er wel een impact wanneer een niet-familielid werd aangeduid. In dat geval zal ofwel duidelijk uit de zorgvolmacht of uit de omstandigheden moeten blijken dat er een nauwe band bestaat tussen jou en de aangeduide lasthebber, ofwel zal die persoon opgenomen moeten zijn in het nationaal register van professionele bewindvoerders.

Wie zeker wil zijn dat zijn zorgvolmacht voldoet aan de nieuwe regels, kijkt best even na wie als lasthebber werd aangeduid. Wie zijn zorgvolmacht via de notaris heeft opgesteld, kan die eenvoudig terugvinden via zijn akten in Izimi.

• Je lasthebber is een familielid of je partner
  Dan hoef je niets te ondernemen. Voor jou verandert er niets.
• Je lasthebber is iemand met wie je een nauwe band hebt
  Ook dan verandert er in principe niets. Het kan wel nuttig zijn om duidelijk te motiveren waarom die persoon een nauwe band met je heeft. Zo kunnen latere discussies of onduidelijkheden vermeden worden.
• Je lasthebber is een professional met wie je geen nauwe band hebt
  Dan zal die persoon opgenomen moeten zijn in het nieuwe nationaal register voor professionele bewindvoerders, om zijn opdracht te mogen uitvoeren. 

Wil je meer informatie over de zorgvolmacht of de nieuwe regels? Neem contact op met een notariskantoor in je buurt.