Een erfenis aanvaarden? Let op voor onbewuste handelingen
Dit bericht is geschreven op 24/03/2026, in functie van de regelgeving die op dat moment gold. Informeer je altijd bij een notariskantoor om specifieke informatie en advies te krijgen dat bij je situatie past.
In een erfenis zitten niet alleen bezittingen, maar soms ook schulden. Wanneer dat het geval is, kan het aanvaarden van een nalatenschap ingrijpende financiële gevolgen hebben voor de erfgenaam. Wat veel mensen niet weten, is dat een erfenis ook onbewust kan worden aanvaard door bepaalde handelingen te stellen. Notarissen roepen daarom op tot waakzaamheid, zeker wanneer er een vermoeden van schulden bestaat.
Schulden in de erfenis?
Een
erfenis
Een ander woord voor de “nalatenschap” van de overledene. Zoals de naam het al doet vermoeden is dit alles wat de overledene nalaat: de activa (vorderingen, aandelen, goederen …), maar ook passiva (schulden).
kan ook schulden bevatten, en wordt soms onbewust aanvaard door bepaalde handelingen. Ook het zelf aanvragen van een akte van onroerende erfopvolging houdt risico’s in: dit kan juridisch worden gezien als een stilzwijgende aanvaarding van de
nalatenschap
Vermogen, goederen en schulden op het moment van overlijden.
. Daardoor kan je nadien niet meer terug, zelfs als er schulden blijken te zijn. Laat je daarom altijd eerst adviseren door een
notaris
De notaris is zowel een openbare ambtenaar die bevoegd is om authentieke akten te verlijden, te bewaren en er afschriften van te verstrekken, als een juridische raadgever. De notaris komt tussen in heel wat domeinen: huwelijken, echtscheidingen, de koop van een onroerend goed, een erfenis na overlijden,…
De notaris wordt benoemd door de Koning.
De partijen kiezen vrij hun eigen notaris.
en onderneem geen stappen zonder duidelijk zicht op de financiële situatie.
Misgelopen investeringen, een moeilijk economisch klimaat, jobverlies of schulden door ongelukkige keuzes: notarissen worden er dagelijks mee geconfronteerd. “Mensen die naar ons komen omdat ze vrezen dat ze schulden zullen
erven
Bij overlijden erft de overblijvende echtgenoot altijd het vruchtgebruik van de gezinswoning met alle huisraad en meubilair.
Ongehuwd samenwonenden die louter feitelijk samenwonen erven niet van elkaar tenzij er een testament in hun voordeel werd opgemaakt.
Wettelijk samenwonenden erven automatisch van elkaar.
Dit geldt alleen voor de samenwonenden die een verklaring voor de ambtenaar van de burgerlijke stand hebben opgemaakt.
, is geen zeldzaam fenomeen,” legt notaris Helena Verwimp uit. “Die vrees kan terecht zijn. Net zoals goederen kunnen ook schulden overgaan via een erfenis. Daarom is iedereen vrij om een nalatenschap te verwerpen bij de notaris. Als de nalatenschap minder dan 6.093,20 euro bedraagt, kan dat zelfs kosteloos.”
Gevaarlijke handelingen
Een nalatenschap verwerpen vraagt een uitdrukkelijke actie. Een nalatenschap aanvaarden daarentegen kan stilzwijgend gebeuren, zonder formele administratieve stap. En precies daar schuilt het gevaar. Bepaalde handelingen doen vermoeden dat je de erfenis hebt aanvaard, ook al was dat niet je bedoeling.
Als er een
onroerend goed
Is een terrein en alles wat zich daar vast (onroerend) op bevindt, zoals een huis, afsluitingen, verhardingen,...
in de nalatenschap aanwezig is, zal de notaris een akte van onroerende erfopvolging moeten opstellen. Zo’n akte is wettelijk verplicht wanneer de nalatenschap onroerende goederen bevat en er een aangifte van
erfbelasting
De erfbelasting is de verzamelterm voor het vroeger gekende “successierecht” en het “recht van overgang”. Het is een belasting die je moet betalen bij het erven van een nalatenschap.
De hoogte van de erfbelasting is afhankelijk van de graad van verwantschap met de overledene. Hoe dichter de verwantschap, hoe minder erfbelastingen je moet betalen. Kinderen van de overledene betalen dus minder erfbelastingen dan de broer, zus, tante of andere familieleden.
Aangezien de erfbelasting altijd uitgedrukt wordt in een percentage, is de hoogte van de verschuldigde erfbelasting ook afhankelijk van de waarde van de erfenis.
moet gebeuren. Ze bewijst wie de nieuwe eigenaars zijn van het onroerend goed. Bovendien is deze akte noodzakelijk om het goed nadien te kunnen verkopen. Het is een belangrijk document dat de notaris opstelt, maar dat je ook via de FOD Financiën kunt aanvragen. “Het document rechtstreeks aanvragen houdt in geval van schulden echt een risico in. De aanvraag kan worden beschouwd als een vermoeden van aanvaarding van de nalatenschap. En dan is er in principe geen weg meer terug: wie een nalatenschap eenmaal heeft aanvaard, kan ze nadien niet meer verwerpen wanneer blijkt dat er schulden zijn.” waarschuwt de notaris.
Ook ogenschijnlijk eenvoudige handelingen kunnen verstrekkende gevolgen hebben. Het overschrijven van geld van de rekening van de overledene of het betalen van openstaande facturen kan juridisch worden geïnterpreteerd als een stilzwijgende aanvaarding van de erfenis.
De notaris als eerste contactpunt
Notarissen zijn jouw “EHBE”: eerste hulp bij erfenissen. Nagaan of er schulden zijn en weten welke handelingen je wel of niet mag stellen, is essentieel om onaangename verrassingen te vermijden.
“Wij adviseren over de gevolgen van een erfenis en alles wat daarbij komt kijken: het regelen van de deblokkering van bankrekeningen, het indienen van de aangifte van nalatenschap Wanneer een persoon een nalatenschap erft, moet de erfbelasting betaald worden. Om te weten hoe hoog die verschuldigde rechten zijn, heeft de Vlaamse belastingendienst (Vlabel) een lijst nodig van alle goederen. Dit noemt men de aangifte van nalatenschap. Op basis van die aangifte moet Vlabel de verschuldigde erfbelasting berekenen. De aangifte van nalatenschap moet binnen de 4 maanden na het overlijden opgestuurd worden naar Vlabel. Indien het overlijden heeft plaats gehad in het buitenland krijgt men meer tijd (5 of 6 maanden, afhankelijk van het land). Na het versturen van de aangifte krijgen de erfgena(a)men een aanslagbiljet. en het beantwoorden van familiale vragen rond de erfenis. Erven is een emotionele gebeurtenis waarbij heel wat formaliteiten en administratie komen kijken. De notaris begeleidt je doorheen het hele traject, zodat alle erfgenamen met een gerust hart verder kunnen.”
Wie twijfelt over de financiële gevolgen van een nalatenschap, wint best tijdig advies in van een notaris. Een goed gesprek bij de notaris kan voorkomen dat een onbewuste handeling uitmondt in een zware financiële last. Meer informatie vind je op www.notaris.be.
Gerelateerd nieuws
Mijn erfenis 
Notaris.be lanceert de Erfeniswijzer: ontdek wie jouw erfgenamen zijn
Via de Erfeniswijzer kom je op een eenvoudige en overzichtelijke manier te weten wie volgens het Belgisch erfrecht jouw erfgenamen zijn. Zeker in complexe famil...
Mijn erfenis 
Steeds meer Belgen kiezen voor een testament
Vorig jaar werden er in ons land 82.215 testamenten opgesteld, een kleine 4% meer dan in 2024 en een vijfde meer dan in 2021. De gemiddelde leeftijd van de opst...
Mijn erfenis Text
Bankrekeninguittreksels bewaren: een cadeau voor je erfgenamen
Ontvang je de laatste vijf jaar voor je overlijden een grote som geld? Denk bijvoorbeeld aan de situatie waarbij je je woning verkoopt en de verkoopprijs op je ...