Notaris

1 Moet ik een nalatenschap aanvaarden?

Aanvaard of verwerp ik een nalatenschap?


Bij overlijden heeft iedere erfgenaam het persoonlijk recht te beslissen of hij de erfenis al dan niet aanvaardt. De erfgenaam heeft immers de mogelijkheid de nalatenschap zuiver te aanvaarden, eenvoudig te verwerpen of te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. Hij moet dus een keuze maken tussen deze drie mogelijkheden en een duidelijk standpunt innemen.

De wet voorziet in hiervoor een maximum termijn van dertig jaar vanaf het overlijden, doch meestal beslist een erfgenaam vrij kort na het overlijden.

Een nalatenschap kan aanvaard worden hetzij uitdrukkelijk, nl. met een geschrift, hetzij stilzwijgend, nl. wanneer de erfgenaam zich als eigenaar gedraagt.

Wanneer de erfenis wordt aanvaard, treedt de erfgenaam in alle rechten en plichten van de overledene, in verhouding tot zijn aandeel in de nalatenschap.

Gewoonlijk wordt een nalatenschap aanvaard wanneer het voor de erfgenaam een materieel voordeel bijbrengt; zoniet wordt de nalatenschap eenvoudig verworpen.

De verwerping van een nalatenschap veronderstelt een duidelijke wilsuiting van de erfgenaam en dit gebeurt door het afleggen van een verklaring op de griffie van de Rechtbank van Eerste Aanleg waar de nalatenschap is opengevallen. Hierdoor verzaakt de erfgenaam aan alle rechten en plichten van de overledene, en dit gebeurt meestal wanneer de schulden duidelijk belangrijker zijn dan de nog aanwezige goederen van de nalatenschap.

Aangezien de verwerping van een nalatenschap een zeer belangrijke beslissing is, moet men bekwaam en meerderjarig zijn, om een standpunt te kunnen innemen.

De verwerpende erfgenaam wordt vrijgesteld van het betalen van erfenisrechten. De Staat heeft zich echter willen beveiligen tegen een eventueel, voor haar financieel, nadeel, door te bepalen dat de successierechten door een aanvaardende erfgenaam (die in de plaats komt van de verwerpende) dienen te worden betaald.

Iedere erfgenaam heeft eveneens de mogelijkheid om de nalatenschap te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. Dit soort van aanvaarding komt meestal voor, wanneer niet onmiddellijk na het overlijden kan uitgemaakt worden of de nalatenschap een batig saldo zal vertonen. Er dient eveneens een verklaring afgelegd te worden bij de griffie van de Rechtbank van Eerste Aanleg, welke gepubliceerd wordt in het Belgisch Staatsblad. Vanaf deze publicatie hebben de eventuele schuldeisers van de overledene drie maanden de tijd om hun vorderingen te laten kennen.

Binnen een termijn van drie maand na het overlijden moet een nauwkeurige boedelbeschrijving of inventaris opgesteld worden, waardoor de erfgenaam zich een duidelijk beeld moet kunnen vormen van de samenstelling van de nalatenschap. Na deze inventaris beschikt deze erfgenaam dan over een periode van veertig dagen om zijn definitief standpunt in te nemen : aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving of verwerping.

Het voordeel van deze aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving bestaat hierin dat de erfgenaam nooit met zijn eigen vermogen zal moeten instaan om de schulden van de overledene te betalen en anderzijds, indien uiteindelijk een batig saldo overblijft, zal hij hierin mogen delen. Deze wijze van aanvaarding is wettelijk verplicht voor alle erfgenamen die onbekwaam zijn, o.a. minderjarigen, teneinde hen te beschermen tegen de eventuele nadelige financiële gevolgen van een erfenis.