Voorbeeld
Gemeenschap van goederen – gezinswoning in gemeenschap – geen testament of huwelijkscontract
Jan is 72 jaar als hij sterft. Zijn echtgenote Anita is 67 jaar. Ze hebben twee kinderen: Luc (45 jaar) en Nicole (41 jaar). Jan en Anita zijn gehuwd onder het wettelijk stelsel van gemeenschap van goederen. Tot de huwelijksgemeenschap behoort hun gezinswoning, die op Jans sterfdag 300.000 euro waard is. Er is geen testament en geen extra bevoordeling via het huwelijkscontract, dus het wettelijk erfrecht geldt.
Berekening van de successierechten:
- voor de erfenis van Jan: a) moeder: tot 1 januari 2007 betaalde moeder € 1.440 successierechten. De moeder bespaart vanaf 1 januari 2007 € 1.440 belastingen. b) de kinderen: per kind € 1.590 of de twee kinderen samen € 3.180.
- voor de latere erfenis van Anita: ieder kind betaalt € 3.750 successierecht of de twee kinderen samen € 7.500
- Totale belastingdruk over de twee erfenissen heen: 3.180 + 7.500 = € 10.680
Zijn er geen kinderen? Dan krijgt de langstlevende de volledige gemeenschap in volle eigendom. Dit is ook het geval als specifieke clausules in het huwelijkscontract de woning in volle eigendom aan de langstlevende echtgenoot toewijzen – ook al zijn er kinderen. Denk aan het ‘verblijvingsbeding’, beter bekend als de clausule ‘langst leeft, al heeft’.
Bij het verblijvingsbeding komt de hele gemeenschap in al zijn bestanddelen in volle eigendom aan de langstlevende toe. Bij het keuzebeding kiest de langstlevende zelf welke goederen hij in volle eigendom wil. Erft de langstlevende de gezinswoning in volle eigendom, dan levert de vrijstelling uiteraard een groter fiscaal voordeel op.
Voorbeeld
Gemeenschap van goederen – gezinswoning in gemeenschap – toebedeling van de hele gemeenschap aan de langstlevende door ‘langst leeft, al heeft’ of keuzebeding.
Verschil met voorbeeld 1: dankzij het huwelijkscontract van Jan en Anita, erft moeder Anita, Jans deel in het huis in volle eigendom. De twee kinderen erven voorlopig niets. Hun erfrecht is uitgesteld tot hun moeder overlijdt.
Berekening van de successierechten:
- voor de erfenis van Jan: a) moeder: tot 1 januari 2007 betaalde moeder € 10.500 successierechten. De belastingbesparing bedraagt voor de moeder vanaf 1 januari 2007 € 10.500. b) aandeel van de kinderen in de erfenis van vader = nihil
- voor de latere erfenis van Anita: ieder kind betaalt € 10.500 of de twee kinderen samen: 10.500 x 2= € 21.000.
- Totale belastingdruk over de twee erfenissen heen = € 21.000, (of bijna het dubbele in vergelijking met het vorige voorbeeld).
Besluit
Ouders zijn gehuwd onder gemeenschap van goederen. Maar via hun huwelijkscontract krijgt de langstlevende een zo groot mogelijk deel van de erfenis. De belastingbesparing is in de eerste erfenis fundamenteler dan bij de wettelijke vererving. Maar over de twee erfenissen heen blijft dit fiscaal een dure oplossing, ook na de afschaffing van het successierecht op de gezinswoning.